چین با بهکارگیری تاکتیکهایی سختگیرانهتر علیه غولهای معدنی مانند BHP میکوشد کنترل خود را بر بازار دریابرد سنگآهن به ارزش ۱۳۲ میلیارد دلار تقویت کرده و شرایط بهتری برای کارخانههای فولاد به دست آورد؛ آن هم درست در آستانه ورود یک منبع عظیم جدید عرضه که میتواند دست پکن را قویتر کند.
گروه منابع معدنی چین (CMRG)، خریدار دولتی سنگآهن، در ماه نوامبر از کارخانههای فولاد و معاملهگران خواست محمولههای نقدی (اسپات) دومین محصول BHP را نخرند؛ اقدامی که چند ماه پس از قرار دادن یک محصول دیگر این شرکت در فهرست سیاه انجام شد و نگرانیهایی را حتی در سطح نخستوزیر استرالیا برانگیخت.
به گفته معاملهگران و تحلیلگران، این تشدید تنش از آن رو مهم است که CMRG پیشتر هرگز چند محصول از یک تأمینکننده واحد را همزمان ممنوع نکرده بود.
این رویکرد نشان میدهد خریدار سهساله چینی تا چه اندازه آماده است برای بهبود شرایط صنعت فولاد کشور پیش برود. قرارداد مورد مذاکره سهم عمدهای از تولید معادن BHP در شمالغرب استرالیا و حدود یکپنجم نیاز چین را در بر میگیرد. گفتوگوهای رویترز با بیش از سهدوجین مدیر فولاد و معدن، معاملهگر و تحلیلگر نشان میدهد CMRG جسورتر شده، اما موفقیتش محدود بوده است؛ برخی فولادسازان بهطور خصوصی گلایه دارند که قیمتها یا شروط قراردادها آنگونه که انتظار داشتند بهبود نیافته است.
با این حال، تاکتیکهای CMRG میتواند برای قراردادهای آینده با ریو تینتو، فورتسکیو و واله الگو بسازد؛ آن هم در شرایطی که چین میخواهد از حاشیه سود تاریخی حدود ۸۰ درصدی معدنکاران بکاهد. به گفته منابع آگاه، CMRG سال گذشته توانست از ریو تخفیف ۱ دلار بهازای هر تن مبتنی بر کرایه حمل برای برخی کشتیهای بزرگ بگیرد. همچنین پس از کشمکشی طولانی، CMRG به تنها فروشنده مجاز سنگآهن پروژه رویهیل متعلق به جینا راینهارت در چین تبدیل شد؛ پروژهای که بیش از یک سال خرید نقدی آن برای کارخانهها و معاملهگران دشوار شده بود.
در عین حال، اجرای این راهبرد برای برخی فولادسازان هزینهزا بوده است. هدفگیری یک محصول کمعیار که در دوره حاشیه سودهای بسیار اندک محبوب بود کارخانهها را واداشت از منابع گرانتر جایگزین تهیه کنند. سپس CMRG رویکرد خود را اصلاح کرد تا محصولاتی را انتخاب کند که بیشترین فشار را بر معدنکاران مشخص وارد کند و در عین حال اختلال بازار را محدود نگه دارد. معاملهگران چینی میگویند ممنوعیت خرید ریزدانههای جیمبلبار BHP در سپتامبر، با جایگزینی آسان ریزدانههای پیلبارا از ریو همراه شد.
مدیرعامل BHP اعلام کرده مذاکرات با مشتریان چینی ادامه دارد. شرکتهای هانکاک، ریو، فورتسکیو، BHP و واله از اظهارنظر خودداری کردند. نهادهای دولتی مرتبط با CMRG نیز پاسخی ندادند.
در جستوجوی اهرم فشار
چین در سال ۲۰۲۲ CMRG را تشکیل داد تا با اتکا به جایگاه خود بهعنوان بزرگترین خریدار سنگآهن جهان، شرایط بهتری از معدنکاران بگیرد؛ آن هم در زمانی که سودهای بالای آنان با حاشیه سود ناچیز یا منفی فولادسازان همزمان شده بود. برآورد وود مککنزی نشان میدهد CMRG اکنون برای بیش از نیمی از واردات سالانه بیش از ۱.۲ میلیارد تن سنگآهن چین مذاکره میکند.
این گروه بهدنبال تخفیفهای بزرگتر نسبت به قیمتهای شاخص، مذاکره درباره شروطی مانند حملونقل و تشویق معاملات از طریق شاخص داخلی است. در آغاز، برخی فولادسازان بهطور خصوصی میگفتند حضور CMRG هزینهها را بالا برده و انعطافپذیریشان را کاهش داده است. واگذاری حق مذاکره تلخ بود، اما امتناع از آن که بهمنزله مأموریتی سیاسی تلقی میشد گزینهای نبود؛ بهویژه برای شرکتهای دولتی.
با وجود تسلط فزاینده CMRG بر مذاکرات قراردادهای سالانه، فعالان میگویند این نهاد عمدتاً نتوانسته قیمتهای بهتری تحویل دهد. یکی از مدیران فولادسازان گفت: «نه قیمتها بهتر شد و نه شروط؛ حتی باید کارمزد اضافی برای این “خدمت” بپردازیم، اما انتخابی نداریم.» این کارمزدها هزینه تأمین را برای کارخانههایی که از رکود بخش مسکن آسیب دیده بودند، بالا برده است. با این حال، برای کارخانههای کوچکتر مزایایی هم بوده؛ CMRG با ایفای نقش خریدار محمولهها، به آنها در دسترسی به اعتبارات واردات کمک کرده است.
CMRG همچنین برای کاهش نوسان قیمت، بهطور تهاجمی محمولههای نقدی را از طریق تالار معاملاتی شانگهای خریداری میکند و هدف معاملاتی ۱۰۰ میلیون تن برای سال ۲۰۲۵ دارد.
منبع عرضه جدید در راه است
با وجود کندی رشد چین، قیمت سنگآهن از ژوئیه بالای ۱۰۰ دلار در هر تن مانده است. وود مککنزی برای سالهای ۲۰۲۶ و ۲۰۲۷ بهترتیب قیمتهای ۹۸ و ۹۵ دلار را پیشبینی میکند. اما از ۲۰۲۸، پروژه عظیم سیماندو در گینه با سهمی حدود ۷ درصد از عرضه جهانی میتواند بازار را به مازاد ۶۵ میلیون تن بکشاند و قدرت چانهزنی CMRG را افزایش دهد. شرکتهای چینی بزرگترین ذینفعان سیماندو هستند؛ پس از آن دولت گینه و ریو با سهم ۲۲.۵ درصدی قرار دارند.
به گفته تحلیلگران، راهاندازی سیماندو نشانه تغییر ساختاری در پویایی بازار است و میتواند سلطه استرالیا در تأمین سنگآهن چین را تضعیف کند؛ از این رو «سختگیری» چین در مذاکرات امسال قابل درک است. با این همه، بسیاری از مدیران معدنی معتقدند CMRG در بازاری که عرضه آن را در اختیار ندارد، برای اثرگذاری قیمتی با دشواری روبهروست و در نهایت، بنیادهای عرضه و تقاضا همچنان قیمت را تعیین میکنند.
منبع: معدن ۲۴



