سال 2022، نقطه بروز شوکهای ژئوپلیتیک و انرژی در بازار جهانی قراضه آهن بود که به کاهش همزمان صادرات و واردات انجامید. افت تجارت جهانی نشان میدهد جریان تجارت قراضه بیش از پیش تابع سیاستها، هزینه انرژی و تحولات کلان اقتصادی است و کشورها را با محدودیتهای جدی مواجه کرد. در این دوره آمریکا با وجود افت کلی بازار، جایگاه پیشتاز صادراتی خود را حفظ کرد؛ در حالی که ترکیه با کاهش واردات ناشی از افت تولید فولاد و افزایش هزینه انرژی روبهرو شد. تداوم این روند در سال 2023 و ثبت کمترین سطح تجارت در سال 2024 همراه با کاهش تقاضای فولاد، استفاده بیشتر از ضایعات داخلی، افت قیمتها، هزینههای حملونقل و محدودیتهای تجاری، موجب شد سهم تجارت بینالمللی قراضه کاهش یابد و مصرف داخلی اهمیت بیشتری پیدا کند.
تجارت جهانی قراضه آهنی به عنوان یکی از مولفههای بنیادین زنجیره تامین صنعت فولاد، طی سالهای اخیر به تدریج از یک کالای جانبی به نهادهای استراتژیک در صنعت فولادسازی تبدیل شده است؛ جایگاهی که ریشه در قابلیت بالای بازیافت، هزینه تولید پایینتر نسبت به مواد اولیه معدنی و نقش تعیینکننده آن در کاهش شدت مصرف انرژی و محدودسازی انتشار کربن دارد.
تجارت این محصول عمدتا در بستری شکل میگیرد که در آن، برخی کشورها به واسطه بلوغ صنعتی و حجم بالای اسقاط زیرساختها و داراییهای سرمایهای، با مازاد قراضه مواجهاند؛ در حالی که کشورهایی دیگر به دلیل ظرفیت بالای فولادسازی و محدودیت منابع داخلی، ناگزیر به واردات این ماده اولیه هستند.
ساختار تجارت قراضه آهنی تحت تاثیر مجموعهای از عوامل ساختاری و سیاستی قرار دارد که ازجمله آنها میتوان به ترکیب فناوری فولادسازی، سطح توسعه صنعتی، هزینه انرژی، سیاستهای زیستمحیطی، الزامات کربنزدایی و کیفیت زیرساختهای لجستیکی اشاره کرد.
در این میان، کشورهایی که سهم بالایی از تولید فولاد آنها از طریق کورههای قوس الکتریکی انجام میشود، وابستگی بیشتری به قراضه دارند و در صورت محدودیت منابع داخلی، واردات را به عنوان یک ضرورت راهبردی دنبال میکنند. در مقابل، کشورهایی که از شبکههای پیشرفته جمعآوری و فرآوری قراضه و دسترسی مناسب به بنادر برخوردارند، در جایگاه صادرکننده قرار میگیرند؛ به گونهای که تجارت قراضه بیش از آنکه تابع نوسانات کوتاهمدت قیمتی باشد، بازتابی از ساختار صنعتی و اولویتهای بلندمدت اقتصادی کشورهاست.
در این چارچوب، ایالات متحده آمریکا و ترکیه به عنوان دو بازیگر کلیدی، نقشهایی متمایز اما مکمل ایفا میکنند. ایالات متحده به دلیل حجم بالای تولید فولاد سنتی، نرخ بالای اسقاط داراییها، بازار سازمانیافته قراضه و زیرساخت لجستیکی کارآمد، به طور ساختاری بزرگترین صادرکننده قراضه جهان محسوب میشود؛ درحالی که ترکیه با تکیه بر صنعت فولاد مبتنی بر کورههای قوس الکتریکی، بزرگترین واردکننده قراضه آهنی است.
در حال حاضر تعامل مستمر میان عرضه ساختاری آمریکا و تقاضای پایدار ترکیه، یکی از محورهای اصلی شکلدهنده جریانهای تجاری، تعادل بازار و سازوکار قیمتگذاری در تجارت جهانی قراضه آهنی به شمار میرود.
در این سال، همهگیری کرونا به طور کلی موجب تعطیلی گسترده صنایع، اختلال در زنجیرههای لجستیکی و کاهش تقاضای فولاد شد که متعاقب آن، کاهش صادرات قراضه در سطح جهانی رقم خورد. با این حال، در میان صادرکنندگان، کشورهایی نظیر آمریکا، گینه، انگلیس، آلمان، ژاپن و فرانسه به عنوان مطرحترین کشورهای صادرکننده قراضه آهن شناخته شدند. در همین چارچوب، ایالات متحده آمریکا در سال ۲۰۲۰ با حجم صادرات ۱۴٫۹ میلیون تن، به عنوان بزرگترین صادرکننده قراضه آهنی در جهان مطرح بود.
بررسی بازه پنج ساله مورد مطالعه نیز نشان میدهد که آمریکا به طور مستمر نقش کلیدی خود را به عنوان مهمترین کشور صادرکننده حفظ کرده است و جایگاه آن در ساختار صادرات جهانی قراضه، بیش از آنکه تحت تاثیر نوسانات کوتاهمدت باشد، ماهیتی پایدار و ساختاری داشته است. این روند در کنار نقش سایر صادرکنندگان بزرگ، تصویر روشنی از تمرکز جغرافیایی عرضه در بازار جهانی قراضه آهن را ارائه میدهد.
در این سال، کشورهای ترکیه، هند، بنگلادش، آمریکا، آلمان و بلژیک به عنوان بازیگران کلیدی در حوزه واردات، سهم قابلتوجهی از واردات جهانی را به خود اختصاص دادند. ترکیه در سال ۲۰۲۰ با واردات ۲۲٫۴ میلیون تن، به عنوان محور اصلی بازار جهانی قراضه آهنی عمل کرد و طی کل دوره پنج ساله مورد بررسی نیز نقش خود را به عنوان مهمترین کشور واردکننده حفظ کرده است.
با عبور از شوک اولیه پاندمی، سال ۲۰۲۱ به عنوان نقطه اوج رشد تجارت قراضه آهن شناخته میشود؛ بهگونهای که صادرات جهانی به ۱۱۶٫۴ میلیون تن رسید و رشدی معادل ۸٫۴ درصد نسبت به سال ۲۰۲۰ را ثبت کرد. همزمان، واردات جهانی قراضه نیز با رشد ۹٫۹ درصدی بهبود یافت و به ۱۰۸٫۴ میلیون تن رسید.
سال ۲۰۲۱ برای کشورهای مطرح صادرکننده و واردکننده به عنوان نقطه عطفی مهم تلقی میشود؛ به طوری که آمریکا صادرات خود را به ۱۶٫۱ میلیون تن افزایش داد و ترکیه واردات را به ۲۵ میلیون تن رساند. در همین سال، گینهنو با جهش ۵۹٫۵ درصدی نسبت به سال قبل از آن، نمونهای از بازارهای کوچکتر بود که به سرعت از افزایش تقاضای جهانی بهره بردند.
همزمان افزایش صادرات اروپا نیز در پی بازیابی صنایع پاییندستی فولاد و جذابیت قیمتهای جهانی رخ داد؛ رشدی که ناشی از پروژههای بازسازی پس از پاندمی و محرکهای اقتصادی دولتها بود و نشان داد صادرکنندگان با استراتژیهای قیمتگذاری و مدیریت موجودی میتوانند بیشترین بهره را از شرایط بازار ببرند.
سال ۲۰۲۲، نمایانگر اثر مستقیم بحرانهای ژئوپلیتیک و انرژیبر بازار قراضه آهن بود و به روشنی نشان داد که تجارت این محصول به شدت تحت تاثیر سیاستها و شوکهای جهانی قرار دارد. آثار بحرانهای حاکم بر این سال به طور ملموس در دادههای تجاری مشاهده شد؛ به گونهای که صادرات جهانی با کاهش ۵٫۷ درصدی به ۱۰۹٫۸ میلیون تن و به دنبال آن، واردات جهانی نیز با افت قابل توجه ۱۰٫۶ درصدی به ۹۷ میلیون تن کاهش یافت.
در این میان، ایالات متحده آمریکا با افزایش ۶٫۵ درصدی صادرات همچنان پیشتاز بازار باقی ماند؛ در حالی که سایر کشورها با کاهش شدید صادرات مواجه شدند. افزایش صادرات آمریکا در سال ۲۰۲۲ تا حد زیادی ناشی از رشد قابل توجه تقاضا در تایلند بود؛ به طوری که این کشور خرید قراضه خود را ۳۹ درصد افزایش داد و به یکی از مقاصد مهم صادراتی تبدیل شد.
همزمان، سرمایهگذاری شرکتهای فعال آمریکایی و آسیایی در واحدهای ذوب تایلند موجب تقویت زنجیره تامین منطقهای و تسهیل جریان صادرات قراضه از آمریکا به این بازار شد. در مقابل، ترکیه در سال ۲۰۲۲ با کاهش واردات روبهرو و با افت واردات ۲۰٫۹ میلیون تنی و کاهش ۱۶٫۵ درصدی مواجه شد که این وضعیت ناشی از کاهش تقاضای صادراتی و افزایش هزینه انرژی بود. در این چارچوب، تامینکنندگان اصلی مواد خام ترکیه شامل ایالات متحده آمریکا، هلند و بریتانیا هستند که به عنوان مهمترین شرکای تجاری این کشور در حوزه قراضه نیز شناخته میشوند.
افت واردات ترکیه در سال ۲۰۲۳ نیز همچنان ادامه یافت، در نیمه دوم سال ۲۰۲۲، کارخانههای فولاد این کشور با نرخ بهرهبرداری پایینتری فعالیت کردند و در نتیجه، تولید فولاد کاهش یافت؛ روندی که در سال ۲۰۲۳ نیز با کاهش ۱۴ درصدی تولید فولاد تداوم پیدا کرد و موجب کاهش نیاز فولادسازان ترکیه به قراضه وارداتی شد.
به طور کلی، در سال ۲۰۲۳ صادرات این محصول به ۹۹ میلیون تن رسید و واردات کل به ۹۴٫۴ میلیون تن کاهش یافت. این روند نزولی در سال ۲۰۲۴ نیز ادامه داشت؛ به نحوی که صادرات جهانی با کاهش ۲٫۳ درصدی نسبت به سال ۲۰۲۳ به ۹۶٫۴ میلیون تن و واردات کل با افت ۷٫۲ درصدی به ۸۷٫۷ میلیون تن کاهش یافت.
در همین سال، ژاپن صادرات خود را با افزایش ۲۸ درصدی به ۹٫۴ میلیون تن رساند؛ در حالی که آمریکا کاهش صادرات را تجربه کرد و ترکیه پس از دو سال کاهش، واردات خود را به ۲۰ میلیون تن افزایش داد. با این حال، سال ۲۰۲۴ کمترین حجم کل صادرات و واردات در دوره ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۴ را به ثبت رساند.
به طور کلی، حجم تجارت جهانی ضایعات فولادی در حال کاهش است زیرا کاهش تقاضا و تولید فولاد، استفاده بیشتر کشورهای عمده تولیدکننده از ضایعات داخلی، افت قیمت ضایعات، افزایش هزینههای حملونقل، محدودیتهای تجاری و مشکلات اقتصادی در کشورهای واردکننده، موجب شده است بخش کمتری از ضایعات به صورت بینالمللی معامله شود و سهم بیشتری به مصرف داخلی اختصاص یابد.
منبع: فلزات آنلاین
دفتر مرکزی:
کد پستی:
تماس با دفتر رسانه: