اختصاصی معدنمدیا؛
مدیرعامل شرکت سرمایهگذاری توسعه معادن و فلزات با هشدار درباره افت مستمر سودآوری در زنجیره معدن و فولاد گفت: سهم حاملهای انرژی از بهای تمامشده فولاد ایران از ۷.۸ درصد به ۱۱.۴ درصد رسیده و با ادامه روند کنونی، ظرف دو تا سه سال به محدوده جهانی ۱۶ تا ۱۷ درصد نزدیک خواهد شد؛ شرایطی که مزیت انرژی صنعت فولاد کشور را از بین میبرد.
به گزارش معدنمدیا، اردشیر سعدمحمدی، مدیرعامل شرکت سرمایهگذاری توسعه معادن و فلزات، امروز یکشنبه ۴ مرداد ۱۴۰۵ در چهارمین سمینار تحلیلی اندیشکده فولاد و صنایع معدنی ایران با محوریت «پایداری تولید در صنعت فولاد»، با تشریح روند سودآوری، ظرفیت تولید و هزینه حاملهای انرژی در زنجیره معدن و فولاد، بر ضرورت اصلاح سیاستهای اقتصادی، سرمایهگذاری در فناوریهای کاهش مصرف و ارتقای علمی بهرهوری تأکید کرد.
سقوط حاشیه سود در زنجیره معدن و فولاد
سعدمحمدی با اشاره به بررسیهای انجامشده درباره روند سودآوری صنایع معدنی و فولادی اظهار کرد: برنامهریزی در کل زنجیره زمانی معنا پیدا میکند که بدانیم به چه سمتوسویی در حال حرکت هستیم. بر اساس متوسط آمار شرکتهای کشور، حاشیه سود بخش کانیهای فلزی از ۵۷ درصد در سال ۱۴۰۰ به ۴۳ درصد در سال ۱۴۰۱، ۳۵ درصد در سال ۱۴۰۲، ۲۹ درصد در سال ۱۴۰۳ و ۲۴ درصد در سال ۱۴۰۴ کاهش یافته است.
وی افزود: حاشیه سود شرکتهای فولادی نیز از ۳۶ درصد در سال ۱۴۰۰ به ۲۵ درصد در سال ۱۴۰۱، ۲۴ درصد در سال ۱۴۰۲، ۱۹ درصد در سال ۱۴۰۳ و ۱۲ درصد در سال ۱۴۰۴ رسیده است. با چنین روندی، این سؤال مطرح میشود که چرا باید در این بخش سرمایهگذاری کرد و چه انگیزهای برای ورود سرمایه وجود دارد؛ درحالیکه نمودارها بهروشنی روند کاهش سودآوری را نشان میدهند.
سود بانکها بیشتر از واحدهای تولیدی است
مدیرعامل شرکت سرمایهگذاری توسعه معادن و فلزات با مقایسه سودآوری بانکها و صنایع تولیدی گفت: حاشیه سود بانکها در سال ۱۴۰۰ حدود ۳۴ درصد، در سال ۱۴۰۱ معادل ۳۲ درصد و در سال ۱۴۰۴ حدود ۵۰ درصد بوده است. بانکها تولیدکننده نیستند، اما شرایط و سودآوری آنها بسیار بهتر از کارخانههایی است که به تولید اشتغال دارند.
وی ادامه داد: بانک باید در خدمت تولید باشد، اما اعداد نشان میدهد قیمت تأمین سرمایه در گردش واحدهای تولیدی بسیار بالاست. این وضعیت نشان میدهد که در این حوزه نیازمند مدیریت و تغییر نگرش هستیم. پول باید به سمت ایجاد اشتغال و سرمایهگذاری حرکت کند، نه اینکه وارد بخشهایی شود که هزینهکرد در آنها بسیار سادهتر است.
سعدمحمدی ارزش کل بازار سرمایه ایران را حدود ۸۵ میلیارد دلار اعلام کرد و گفت: این عدد نشان میدهد ارزش بازار ما با ارزش واقعی شرکتها فاصله زیادی دارد و شرایط بورس نیز خود را در تابلوها و قیمتها نشان میدهد. اگر قرار باشد با همین رویکرد و مسیر حرکت کنیم، آیا سرمایهگذاران همچنان پول خود را وارد تولید میکنند یا به سراغ بازارها و مدلهای دیگری برای کسب سود خواهند رفت؟ این نگاه باید تغییر کند.
نسبت تولید به ظرفیت به ۵۶ تا ۵۷ درصد میرسد
وی با اشاره به شکاف میان ظرفیت نصبشده و تولید واقعی فولاد در کشور اظهار کرد: نسبت تولید به ظرفیت در جهان حدود ۶۸ تا ۷۰ درصد است، اما با روندی که در ایران در پیش گرفتهایم، احتمالاً این نسبت در کشور به محدوده ۵۶ تا ۵۷ درصد خواهد رسید.
سعدمحمدی افزود: سرمایهگذاری بیش از اندازه در ایجاد ظرفیت، بدون توجه کافی به میزان تقاضای داخلی، بازارهای صادراتی و سرمایهگذاری کشورهای اطراف، هزینههای تولید را افزایش خواهد داد. ظرفیت ما بیش از میزان تولید و نیاز بازار است و برای بازار این ظرفیتها بهاندازه کافی فکر نشده است. تنشهای ناشی از این وضعیت طی پنج سال آینده آشکار خواهد شد.
وی همچنین درباره برهمخوردن توازن در زنجیره تولید گفت: پیشبینیها نشان میدهد طی ماههای آینده حجم زیادی گندله روی زمین خواهد ماند؛ زیرا با قیمتهای فعلی، تولید گندله صرفه اقتصادی ندارد.
به گفته سعدمحمدی، قیمت سنگآهن با عیار ۶۰ درصد در بازار حدود ۵۲۰۰ تومان است و برای تولید هر تن کنسانتره حدود ۱.۸ تن سنگآهن مصرف میشود؛ بنابراین فقط هزینه سنگآهن به حدود ۸ تا ۹ هزار تومان میرسد، درحالیکه قیمت کنسانتره در بازار حدود ۹۴۰۰ تومان است و هزینههای تبدیل، آب، برق و دستمزد نیز باید به آن افزوده شود.
وی پیشنهاد کرد سامانهای آنلاین و دائمی برای پایش مستمر زنجیره ایجاد شود تا تغییرات تولید، قیمت، عرضه و تقاضا بهصورت روزانه کنترل شود و تصمیمگیریها بر پایه اطلاعات بهروز صورت گیرد.
فولاد برای تولید هر تن محصول چقدر انرژی مصرف میکند؟
مدیرعامل شرکت سرمایهگذاری توسعه معادن و فلزات با تشریح میزان مصرف حاملهای انرژی از مرحله تولید کنسانتره تا نورد گفت: برای تولید هر تن محصول نوردی در کل زنجیره، در مجموع ۴۴۴ مترمکعب گاز مصرف میشود. مصرف گاز در مرحله تولید آهناسفنجی بهتنهایی حدود ۳۰۰ مترمکعب به ازای هر تن است.
وی افزود: مصرف برق از ابتدای زنجیره تا تولید محصول نهایی نوردی، به ازای هر تن به ۱۱۰۷ کیلوواتساعت میرسد. در این میان، تولید هر تن گندله حدود ۳۲ کیلوواتساعت و تولید هر تن آهناسفنجی حدود ۱۲۷ کیلوواتساعت برق نیاز دارد.
سعدمحمدی درباره مصرف آب نیز گفت: در کل مسیر تولید از ابتدای زنجیره تا نورد نهایی، به ازای هر تن محصول حدود ۳۶۰۰ لیتر آب مصرف میشود و بخشهای کنسانتره، آهناسفنجی و فولاد خام سهم قابلتوجهی از این مصرف را به خود اختصاص میدهند.
ثبات هزینه انرژی در جهان؛ جهش تعرفهها در ایران
وی با اشاره به سهم حاملهای انرژی در بهای تمامشده فولاد جهان اظهار کرد: در کشورهای مختلف، مجموع هزینه آب، برق و گاز حدود ۱۲ تا ۲۰ درصد بهای تمامشده فولاد را تشکیل میدهد. تفاوت میان کشورها نیز به فناوری، روش تولید و شرایط داخلی آنها بازمیگردد.
سعدمحمدی ادامه داد: سهم حاملهای انرژی از بهای تمامشده فولاد جهان در سال ۲۰۲۲ حدود ۱۷ درصد، در سال ۲۰۲۳ معادل ۱۵.۸ درصد، در سال ۲۰۲۴ حدود ۱۶.۲ درصد و در سال ۲۰۲۵ معادل ۱۶.۵ درصد بوده است. این اعداد نشان میدهد سهم انرژی طی چهار سال در محدوده نسبتاً ثابتی قرار داشته و سرمایهگذار میداند با چه شرایط و هزینههایی روبهروست.
به گفته وی، در این ساختار، برق بیش از ۷ درصد، گاز حدود ۳.۳ درصد و آب نزدیک به ۵ درصد از بهای تمامشده را به خود اختصاص میدهند.
مدیرعامل شرکت سرمایهگذاری توسعه معادن و فلزات افزود: قیمت گاز در جهان طی سالهای ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۵ در مجموع حدود ۱۴ درصد، قیمت برق طی سالهای ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۴ حدود ۲۲ درصد و قیمت آب حدود ۲۰ درصد افزایش یافته است؛ اما شیب افزایش تعرفههای انرژی در ایران بسیار شدیدتر بوده است.
برق ۲۰ هزار تومانی و افزایش هزینه گاز و گازوئیل
سعدمحمدی با اشاره به معاملات برق در بورس انرژی گفت: قیمت برق در بورس انرژی حتی به ۲۰ هزار تومان نیز رسیده و شیب تغییر تعرفهها از سال ۱۴۰۰ کاملاً مشخص است. تأثیر این افزایش هزینهها را میتوان در کاهش حاشیه سود صنعت فولاد از ۳۶ درصد به ۱۲ درصد مشاهده کرد.
وی درباره افزایش نرخ گاز نیز اظهار کرد: رقم ۱۱ هزار و ۲۰۰ تومان مربوط به محاسبات قبلی است و بر اساس آخرین قبوض دریافتی شرکتها، نرخها از این عدد نیز فراتر رفته است. اکنون باید درباره ارقامی در محدوده ۱۴ هزار تومان صحبت کرد و این روند همچنان افزایشی است.
سعدمحمدی افزایش نرخ گازوئیل را نیز یکی از عوامل مؤثر بر هزینههای بخش معدن دانست و گفت: گازوئیل در حملونقل معدنی نقش مهمی دارد و افزایش قیمت آن مستقیماً هزینه تولید را بالا میبرد. بر اساس بخشنامه وزارت نفت، نرخ گازوئیل برای معادن بزرگ به حدود ۲۲ هزار تومان رسیده و این نرخ تا پایان مرداد اعتبار دارد؛ پس از آن نیز احتمال تغییر دوباره قیمتها وجود دارد.
وی افزود: برای هر معدن سهمیه مشخصی تعیین شده و اگر مصرف از سهمیه تعیینشده بیشتر شود، نرخ گازوئیل میتواند تا حدود ۳۰ هزار تومان افزایش یابد. در بیشتر کشورهای جهان، افزایش تولید با مشوق همراه است، اما در ایران با بالا رفتن تولید، هزینههای تولیدکننده نیز افزایش پیدا میکند.
مدیرعامل شرکت سرمایهگذاری توسعه معادن و فلزات درباره هزینه آب نیز گفت: تعرفه آب اکنون از محدوده ۲۸۰ هزار تومان عبور کرده و در مسیر عبور از ۳۰۰ هزار تومان قرار دارد. هزینه آب حاصل از آبشیرینکنهای وارد مدارشده در خلیج فارس حدود سه یورو است و انتقال آب از دریای عمان تا زاهدان نیز میتواند حدود ۴.۵ یورو هزینه داشته باشد.
مزیت انرژی فولاد ایران در آستانه حذفشدن
سعدمحمدی با بیان اینکه سهم انرژی از بهای تمامشده فولاد ایران از ۷.۸ درصد به ۱۱.۴ درصد رسیده است، گفت: این روند نشان میدهد که طی دو تا سه سال آینده، انرژی مزیت خود را برای صنعت فولاد ایران از دست خواهد داد و قیمت حاملهای انرژی در کشور به نرخهای جهانی نزدیک خواهد شد.
وی ادامه داد: سهم ۱۱.۴ درصدی انرژی در بهای تمامشده فولاد ایران، با ادامه شرایط فعلی به حدود ۱۶ تا ۱۷ درصد خواهد رسید؛ درحالیکه حاشیه سود فولادسازان در سال گذشته حدود ۱۲ درصد بوده است. بنابراین ناچاریم از طریق سرمایهگذاری در فناوریهای جدید، میزان مصرف حاملهای انرژی را کاهش دهیم.
به گفته وی، استفاده از فناوریهای روز میتواند مصرف یا اثر هزینهای حاملهای انرژی در صنعت فولاد را تا حدود ۳۰ درصد کاهش دهد؛ اما تحقق این هدف به سرمایهگذاری، برنامهریزی و ورود تکنیکهای جدید نیاز دارد.
رشد سود سهماهه شرکتها نباید گمراهکننده باشد
سعدمحمدی درباره گزارشهای مثبت سهماهه برخی شرکتهای فولادی در سامانه کدال توضیح داد: مثبتبودن گزارش سهماهه بعضی شرکتها نسبت به سال گذشته نباید موجب برداشت اشتباه از وضعیت کلی صنعت شود. تولید برخی شرکتها به دلایل مختلف، از جمله کمبود سرمایه در گردش، کاهش یافته است؛ اما تولید بعضی دیگر افزایش پیدا کرده است.
وی فولاد هرمزگان را یکی از نمونههای این وضعیت دانست و گفت: به دلیل نیاز فولاد مبارکه به اسلب و ضرورت تولید و کنترل بازار، تولید فولاد هرمزگان حدود ۲۵ تا ۳۰ درصد افزایش یافته و همین موضوع موجب بهبود سودآوری و ایجاد اقبال در بورس شده است.
مدیرعامل شرکت سرمایهگذاری توسعه معادن و فلزات افزود: وقتی تولید نسبت به شرایط عادی افزایش مییابد، هزینههای ثابت سرشکن میشود و سودآوری بالا میرود. اگر بتوانیم تولید را به ظرفیتهای نصبشده نزدیک کنیم، بخشی از هزینهها قابلکنترل خواهد بود.
مالیات ۴۰ دلاری کربن برای صادرات از سال ۲۰۲۸
وی با اشاره به الزامات زیستمحیطی تجارت جهانی فولاد گفت: بر اساس کنوانسیون سال ۲۰۱۵، اگر کارخانهای گواهی معتبر بینالمللی برای کاهش انتشار دیاکسیدکربن نداشته باشد، از سال ۲۰۲۸ برای صادرات باید هزینهای در حدود ۴۰ دلار به ازای هر تن پرداخت کند.
سعدمحمدی افزود: در چنین شرایطی ممکن است تولیدکنندگان ایرانی با قیمتهای جهانی انرژی تولید کنند، اما بخشی از مزایای این تولید در اختیار دیگران قرار گیرد. به همین دلیل باید از هماکنون برای کاهش مصرف انرژی، انتشار کربن و هزینههای تولید برنامه داشت.
ضرورت سرمایهگذاری در فناوریهای کاهش هزینه
وی با تأکید بر ضرورت ورود فناوریهای جدید به صنعت فولاد اظهار کرد: صنعت فولاد ایران به سرمایهگذاری فنی برای کاهش هزینهها نیاز دارد و این موضوع باید در قالب یک برنامه مشخص دنبال شود. انجمن تولیدکنندگان فولاد میتواند در این زمینه نقش راهگشا داشته باشد و فناوریها و تکنیکهای جدید مورد استفاده در صنعت فولاد جهان را به صنعتگران معرفی کند.
سعدمحمدی هشدار داد: اگر صنعت فولاد با همین مدل به حرکت ادامه دهد، به دلیل افت سودآوری و کاهش جذابیت سهام شرکتها، سهم خود را در بازار سرمایه از دست خواهد داد. یکی از عواملی که اکنون بخش زیادی از شرایط بازار را مدیریت میکند، نرخ تسعیر ارز است؛ در صورتی که گشایش اقتصادی رخ دهد و ارتباط مالی ما با جهان برقرار شود، حذف مؤلفه تسعیر ارز میتواند بنگاههای اقتصادی را در صنایع مختلف با تنش جدی مواجه کند.
وی تأکید کرد: باید برای کاهش هزینههای انرژی و تولید، سرمایهگذاری جدی انجام شود و بهرهوری را به معنای علمی آن افزایش دهیم. افزایش تولید نسبت به سال گذشته بههیچعنوان بهتنهایی بهرهوری محسوب نمیشود. بهرهوری واقعی به معنای کاهش قیمت تمامشده با استفاده از فناوریها و تکنیکهای جدید است.
مدیرعامل شرکت سرمایهگذاری توسعه معادن و فلزات در پایان گفت: در پژوهشهای علمی معتبر جهان نیز دو خروجی اصلی مورد توجه قرار دارد؛ افزایش ایمنی و کاهش قیمت تمامشده. اگر خروجی مقاله راهکاری برای یکی از این دو موضوع نداشته باشد، چاپ نخواهد شد. صنعت فولاد ایران نیز باید برنامهها، پژوهشها و سرمایهگذاریهای خود را بر دستیابی به همین دو هدف متمرکز کند.
منبع: معدن مدیا
دفتر مرکزی:
کد پستی:
تماس با دفتر رسانه: