اختصاصی معدن مدیا؛
همزمان با آغاز انتشار نخستین ارزیابی‌های قیمت‌گذاری فلزات پایدار در بازار جهانی، تولیدکنندگان بزرگ مس و آلومینیوم با استفاده از انرژی‌های تجدیدپذیر، مواد بازیافتی و فناوری‌های نوین ذوب، به دنبال کاهش انتشار کربن در محصولات خود هستند. بررسی محصولات این شرکت‌ها نشان می‌دهد میزان انتشار کربن برخی از آن‌ها به‌مراتب پایین‌تر از میانگین جهانی تولید این دو فلز است.
به گزارش معدن‌مدیا، خبرگزاری رویترز در گزارشی به تاریخ ۱۹ اکتبر ۲۰۲۶، محصولات کم‌کربن شماری از تولیدکنندگان بزرگ مس و آلومینیوم جهان را بررسی کرده است. این گزارش همزمان با انتشار نخستین ارزیابی‌های پریمیوم فلزات پایدار از سوی شرکت «کومودیتی پرایسینگ اند آنالیز» (CPAL)، وابسته به گروه مالک بورس فلزات لندن، منتشر شده است.
این نهاد قیمت‌گذاری تلاش دارد مشخص کند خریداران حاضرند چه مبلغ بیشتری برای فلزات تولیدشده با معیارهای پایداری زیست‌محیطی پرداخت کنند. با این حال، خودداری برخی فعالان بازار از ارائه اطلاعات محرمانه معاملات، دستیابی به داده‌های دقیق برای تعیین این مبالغ را با چالش مواجه کرده است.
ردپای کربنی تولید مس و آلومینیوم در جهان چقدر است؟
بر اساس داده‌های انجمن بین‌المللی مس و مؤسسه بین‌المللی آلومینیوم، میانگین ردپای کربنی تولید هر تن مس تصفیه‌شده در جهان معادل ۳.۹۷ تن دی‌اکسیدکربن و برای هر تن آلومینیوم اولیه معادل ۱۴.۸ تن است.
ردپای کربنی محصولات بر اساس سه دسته انتشار محاسبه می‌شود:
– دامنه اول: انتشار مستقیم ناشی از فرایند تولید فلز.
– دامنه دوم: انتشار غیرمستقیم ناشی از تولید انرژی خریداری‌شده.
– دامنه سوم: سایر انتشارهای غیرمستقیم در زنجیره تأمین بالادستی و محصولات پایین‌دستی.
تولیدکنندگان معمولاً بخشی از انتشارهای بالادستی دامنه سوم را در محاسبات خود لحاظ می‌کنند، اما انتشارهای پایین‌دستی اغلب در این ارزیابی‌ها محاسبه نمی‌شود.
تولید مس کم‌کربن؛ استفاده از انرژی پاک و مواد بازیافت
در صنعت مس، چند شرکت اروپایی محصولاتی با ردپای کربنی کمتر از میانگین جهانی عرضه می‌کنند.
شرکت اتریشی مونتان‌ورکه بریکسلگ (Montanwerke Brixlegg) با استفاده از مواد اولیه بازیافتی و انرژی‌های تجدیدپذیر، مسی با ردپای کربنی ۰.۶۳ تن دی‌اکسیدکربن به ازای هر تن محصول تولید می‌کند.
شرکت آلمانی اوروبیس (Aurubis) نیز کاتد مس با ردپای کربنی ۱.۳ تن عرضه می‌کند.
همچنین شرکت سوئدی بولیدن (Boliden) با استفاده از مواد معدنی استخراج‌شده از معادن خود و مواد بازیافتی، محصولاتی با ردپای کربنی ۱.۵ تن تولید می‌کند.
ارقام اعلام‌شده برای این سه شرکت، هر سه دامنه انتشار کربن را در بر می‌گیرد.
آلومینیوم کم‌کربن؛ رقابت تولیدکنندگان بزرگ جهان
در صنعت آلومینیوم، شرکت‌های بزرگ با استفاده از منابع مختلف انرژی و فناوری‌های تولید، محصولاتی با شدت انتشار کربن متفاوت عرضه کرده‌اند.
شرکت آمریکایی آلکوا (Alcoa) محصولی با نام ECOLUM تولید می‌کند که ردپای کربنی آن کمتر از ۳.۵ تن به ازای هر تن آلومینیوم است. محصول دیگر این شرکت با نام ECODURA نیز حداقل ۵۰ درصد مواد بازیافتی دارد.
شرکت نروژی نورسک هیدرو (Norsk Hydro) با استفاده عمده از انرژی‌های تجدیدپذیر، محصولات REDUXA را با ردپای کربنی کمتر از ۴، ۳.۵ یا ۳ تن عرضه می‌کند.
محصولات CIRCAL این شرکت نیز بر پایه بازیافت آلومینیوم تولید می‌شوند. یکی از این محصولات با حداقل ۷۵ درصد مواد بازیافتی، ردپای کربنی حدود ۱.۹ تن دارد و محصول دیگر که از ۱۰۰ درصد آلومینیوم بازیافتی ساخته می‌شود، دارای ردپای کربنی کمتر از ۰.۵ تن است.
شرکت ریوتینتو (Rio Tinto) نیز آلومینیوم کم‌کربن RENEWAL را با انتشار حداکثر ۴ تن دی‌اکسیدکربن به ازای هر تن محصول عرضه می‌کند.
فناوری آند بی‌اثر؛ کاهش چشمگیر انتشار کربن در تولید آلومینیوم روسیه
شرکت روسی روسال (Rusal) از دیگر تولیدکنندگان آلومینیوم کم‌کربن است که با بهره‌گیری گسترده از برق‌آبی در سیبری، محصول ALLOW را با ردپای کربنی کمتر از ۴ تن تولید می‌کند.
این شرکت همچنین محصول ALLOW INERTA را با استفاده از فناوری ذوب مبتنی بر آند بی‌اثر تولید کرده است که انتشار کربن اعلام‌شده برای آن به ۰.۰۱ تن به ازای هر تن آلومینیوم می‌رسد.
البته این رقم تنها دامنه‌های اول و دوم انتشار را شامل می‌شود و با ارقامی که انتشارهای زنجیره تأمین را نیز در بر می‌گیرند، مستقیماً قابل مقایسه نیست.
استفاده از انرژی هسته‌ای و خورشیدی در تولید آلومینیوم امارات
شرکت آلومینیوم جهانی امارات (EGA) نیز محصولات کم‌کربن متنوعی را با استفاده از انرژی هسته‌ای، انرژی خورشیدی و مواد بازیافتی عرضه می‌کند.
محصول MINIMAL این شرکت با استفاده از برق هسته‌ای دارای ردپای کربنی ۵ تن است که در نسخه حاوی مواد بازیافتی با نام MINIMALR به ۴ تن کاهش می‌یابد.
همچنین محصول CELESTIAL با استفاده از انرژی خورشیدی دارای ردپای کربنی ۵ تن است و نسخه بازیافتی آن با نام CELESTIALR ردپای کربنی ۴ تن دارد.
محصول REVIVAL این شرکت نیز با استفاده از آلومینیوم بازیافتی تولید می‌شود و ردپای کربنی آن ۳.۵ تن اعلام شده است.
تولید آلومینیوم کم‌کربن در چین، ایسلند و کانادا
شرکت چینی هونگ‌چیائو (China Hongqiao) محصول HQALoop را با استفاده از برق‌آبی و سایر انرژی‌های تجدیدپذیر تولید می‌کند که ردپای کربنی آن کمتر از ۱.۸۳ تن است. این شرکت همچنین محصول HQALight را با استفاده از آلومینیوم بازیافتی عرضه می‌کند.
شرکت سنتوری آلومینیوم (Century Aluminum) نیز در کارخانه خود در ایسلند، محصول NATUR-AL را با ردپای کربنی کمتر از ۴ تن تولید می‌کند.
در همین حال، شرکت‌های آلکوا و ریوتینتو در قالب پروژه مشترک ELYSIS در حال تجاری‌سازی فناوری جدیدی هستند که با استفاده از آند سرامیکی، به‌جای انتشار دی‌اکسیدکربن در فرایند ذوب، اکسیژن تولید می‌کند.
این پروژه در سال ۲۰۲۵ یک واحد نمایشی در مقیاس بزرگ را در کانادا راه‌اندازی کرد.
چالش قیمت‌گذاری فلزات کم‌کربن در بازار جهانی
با وجود عرضه محصولات متنوع کم‌کربن، تعیین ارزش اقتصادی ویژگی‌های زیست‌محیطی این فلزات همچنان با چالش مواجه است.
شرکت CPAL در هفته‌های اخیر نخستین ارزیابی‌های پریمیوم مس و آلومینیوم پایدار را منتشر کرده، اما محدودیت دسترسی به اطلاعات واقعی معاملات، یکی از موانع تعیین دقیق مبلغ اضافی قابل پرداخت برای این محصولات است.
بورس فلزات لندن نیز در چارچوب سازوکار قیمت‌گذاری فلزات پایدار، معیارهایی از جمله شدت انتشار کربن، تأییدیه‌های پایداری و شفافیت اطلاعات تولیدکنندگان را مورد توجه قرار داده است.
