رئیس سازمان نظام مهندسی معدن ایران با هشدار نسبت به تشدید بحران نیروی انسانی در بخش معدن گفت: اگر روند فعلی ادامه یابد، کشور در ۱۰ سال آینده با کمبود جدی مهندسان معدن جوان مواجه خواهد شد.
رضا بسطامی همچنین از سهم ۵۵ درصدی خطای انسانی در حوادث معدنی، تشدید بازرسیها در معادن زغالسنگ، کمبود مواد ناریه و افزایش هزینه سوخت به عنوان مهمترین چالشهای این بخش نام برد.
کمبود نیروی انسانی؛ چالش رو به گسترش بخش معدن
رضا بسطامی با اشاره به مجموعهای از مسائل و چالشهای بخش معدن، اظهار کرد: نگهداشت نیروی انسانی متخصص امروز به یکی از مهمترین دغدغههای این بخش تبدیل شده و در صورت بیتوجهی، در سالهای آینده با کمبود محسوس مهندسان معدن جوان روبهرو خواهیم شد.
وی تأکید کرد: در چنین شرایطی، لازم است از هماکنون وزارت آموزشوپرورش، وزارت علوم و نهادهای مرتبط برای جذب، هدایت و آموزش دانشآموزان و دانشجویان این حوزه برنامهریزی جدی داشته باشند.
۵۵ درصد حوادث معدن ناشی از خطای انسانی کارگران
رئیس سازمان نظام مهندسی معدن ایران با اشاره به موضوع ایمنی در معادن گفت: بر اساس آمار جمعبندیشده از سال ۱۳۹۹ تا پایان ۱۴۰۴، ۵۵ درصد حوادث منجر به جرح و فوت در معادن ناشی از خطای انسانی کارگران بوده است.
بسطامی افزود: این آمار نشان میدهد بخشی از نیروهای انسانی شاغل در معادن، آموزش کافی ندیدهاند یا در جایگاه تخصصی مناسب بهکار گرفته نشدهاند. به گفته او، به همین دلیل، موضوع آموزش و ساماندهی نیروی کار با همکاری وزارت صنعت، معدن و تجارت و وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی در دستور کار قرار گرفته است.
اصلاح روند انتخاب مسئول ایمنی در معادن
بسطامی از اصلاح شرح وظایف مسئول ایمنی معادن خبر داد و گفت: بر اساس سازوکار جدید، معادنی که بیش از ۲۵ نفر نیروی کار دارند و ملزم به داشتن مسئول ایمنی هستند، باید از نیروهای آموزشدیده و دارای گواهی معتبر استفاده کنند.
وی توضیح داد: مهندس مسئول ایمنی ابتدا باید دورههای تخصصی مورد تأیید سازمان آموزش فنی و حرفهای را بگذراند و پس از دریافت گواهی، از سوی سازمان نظام مهندسی معدن به معدن معرفی شود. نظارت بر اجرای این فرآیند نیز بر عهده وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی است.
آموزش کارگران معدن در قالب تفاهمنامه چهارجانبه
رئیس سازمان نظام مهندسی معدن با اشاره به برنامه ساماندهی آموزش کارگران معدن گفت: تفاهمنامهای چهارجانبه میان وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، وزارت صمت، معاونتهای ذیربط و سازمان نظام مهندسی معدن در آستانه امضاست.
به گفته وی، هدف این تفاهمنامه صدور پروانه مهارت فنی و حرفهای برای کارگران معدن است تا افراد پیش از ورود به این بخش، آموزشهای لازم را ببینند و بر اساس تخصص در جایگاه مناسب مشغول به کار شوند.
بازرسی مستمر از معادن پرخطر و زغالسنگ
بسطامی با اشاره به تشدید نظارتها بر معادن گفت: به دستور وزیر صنعت، معدن و تجارت، بازرسی از معادن بهویژه معادن زیرزمینی و زغالسنگ بهصورت مستمر در حال انجام است.
وی افزود: معادنی که در وضعیت خطر قرار داشته باشند، بلافاصله تعطیل میشوند و معادنی که در سطح هشدار قرار دارند نیز موظفاند فعالیت خود را متوقف کرده و اصلاحات لازم را انجام دهند.
بهروزرسانی پایگاههای امداد و نجات در مناطق معدنخیز
رئیس سازمان نظام مهندسی معدن ایران با اشاره به حوادث تلخ سالهای اخیر در معادن زغالسنگ، از تجهیز پایگاههای امداد و نجات در مناطق معدنخیز خبر داد و گفت: ماشین آتشنشانی، آمبولانس، پزشک مقیم، دستگاههای خودنجات و گازسنجهای پایش چهار گاز خطرناک از جمله تجهیزات مستقر در این پایگاههاست.
بسطامی با بیان اینکه هر دستگاه خودنجات حدود ۱۰۰ میلیون تومان قیمت دارد، تأکید کرد: بومیسازی این تجهیزات با تکیه بر توان شرکتهای دانشبنیان میتواند به کاهش هزینهها و افزایش ایمنی در معادن کمک کند.
سه گروه در اولویت آموزش ایمنی و فنی
وی رویکرد آموزشی در بخش معدن را متوجه سه گروه اصلی دانست: دارندگان پروانه بهرهبرداری و اکتشاف، کارگران و تکنسینها، و مهندسان.
بسطامی گفت: سازمان نظام مهندسی معدن در سال ۱۴۰۳، ۳۷ هزار و ۵۰۰ نفر و در سال گذشته ۳۵ هزار نفر را تحت پوشش دورههای آموزشی قرار داده است. این دورهها برای دریافت پروانه اشتغال، ارتقای شغلی و پذیرش مسئولیتهای تخصصی ضروری است.
ظرفیت خالی دانشگاهها؛ زنگ خطر برای آینده معدن
رئیس سازمان نظام مهندسی معدن با اشاره به وضعیت آموزش عالی در رشتههای معدنی گفت: بخش زیادی از ظرفیت رشتههای زمینشناسی و مهندسی معدن، بهویژه در مقاطع کارشناسی و تحصیلات تکمیلی، خالی مانده است.
وی این روند را زنگ خطری برای آینده بخش معدن دانست و افزود: با وجود این، حوزه معدن از ظرفیت بالایی برای اشتغال، درآمد مناسب و بومیسازی دانش فنی برخوردار است و باید از طریق فرهنگسازی در مدارس، هنرستانها و دانشگاهها، نگاه جامعه به این رشتهها اصلاح شود.
عبور از خامفروشی با توسعه فرآوری و استحصال عناصر همراه
بسطامی با اشاره به رشد صنایع معدنی در کشور گفت: ایران در مقایسه با یک دهه گذشته، پیشرفت قابل توجهی در فرآوری مواد معدنی و استحصال عناصر همراه داشته است؛ بهگونهای که برخی مواد که پیشتر به عنوان باطله کنار گذاشته میشدند، امروز به مواد معدنی ارزشمند تبدیل شدهاند.
وی افزود: در بخش سنگهای تزئینی و ساختمانی نیز با توسعه کارخانههای سنگبری، بومیسازی تجهیزات و استفاده از فناوریهایی مانند وکیوم و رزینکاری، تلاش شده تا ضایعات کاهش یابد و ارزش افزوده در داخل کشور تقویت شود.
شناسایی ۴۰ عنصر راهبردی در ایران
رئیس سازمان نظام مهندسی معدن ایران درباره عناصر نادر و راهبردی نیز گفت: ایران تاکنون حدود ۴۰ عنصر حیاتی و راهبردی را شناسایی کرده و فعالیت در این حوزه با همکاری وزارت صمت، ایمیدرو، دانشگاهها و سازمان نظام مهندسی معدن در حال انجام است.
بسطامی تأکید کرد: در شرایط جدید جهانی، رقابت کشورها بیش از گذشته بر سر منابع معدنی ارزشمند و عناصر راهبردی متمرکز شده و این حوزه به یکی از محورهای مهم رقابت ژئوپلیتیکی تبدیل شده است.
کمبود مواد ناریه و افزایش ۴ برابری قیمت
وی مواد ناریه را از مهمترین نیازهای بخش معدن دانست و گفت: بسیاری از معادن کشور همچنان به عملیات حفاری و آتشباری وابسته هستند و کمبود مواد ناریه یکی از مشکلات فعلی بهرهبرداران است.
بسطامی با اشاره به اینکه مهمترین ماده ناریه مورد استفاده در معادن «آنفو» است، افزود: با پیگیری وزارت صمت و وزارت دفاع، راهکارهایی برای تأمین این مواد از طریق واردات و توسعه تولید جایگزین در نظر گرفته شده است.
او همچنین گفت: برخی معدنکاران اعلام کردهاند که قیمت مواد ناریه نسبت به ابتدای سال ۱۴۰۴ حدود چهار برابر شده و این مسئله مستقیماً بر قیمت تمامشده تولید اثر گذاشته است.
افزایش هزینه سوخت و رد ادعای قاچاق در معادن
رئیس سازمان نظام مهندسی معدن با اشاره به افزایش هزینه سوخت در بخش معدن گفت: فعالان این بخش انتظار چنین رشد هزینهای را نداشتند و طبیعی است که این موضوع بر فعالیت معادن اثرگذار باشد.
وی در واکنش به برخی ادعاها درباره قاچاق سوخت در معادن تصریح کرد: قاچاق سوخت در بخش معدن معنا ندارد، زیرا میزان مصرف ماشینآلات معدنی بر اساس فرمولهای مهندسی و توان دستگاهها مشخص است و سوخت تخصیصی نیز در همان چرخه مصرف میشود.
به گفته بسطامی، در برخی موارد حتی سهمیه سوخت پاسخگوی نیاز واقعی ماشینآلات معدنی نیست و بهرهبرداران ناچار میشوند کمبود را از بازار آزاد تأمین کنند.
ضرورت نگاه حمایتی به معدن و بازگشت منافع به مناطق محلی
بسطامی با تأکید بر اینکه نباید فقط به معدن بهعنوان منبع درآمد نگاه کرد، گفت: بخشی از درآمد معادن باید در همان مناطق صرف توسعه زیرساختها، آبادانی و ارتقای کیفیت زندگی مردم محلی شود.
وی با اشاره به سهمبندی حقوق دولتی معادن اظهار کرد: طبق قانون، ۶۵ درصد حقوق دولتی به وزارت صمت برای توسعه زیرساختهای بخش معدن اختصاص مییابد، ۱۵ درصد باید به مناطق مجاور معدن برسد، ۱۲ درصد در اختیار وزارت جهاد کشاورزی برای بازسازی معادن قرار میگیرد، پنج درصد به صندوق بیمه و سه درصد نیز به سازمان نظام مهندسی معدن تعلق دارد.
هشدار نهایی: بدون برنامهریزی، بحران نیروی متخصص جدیتر میشود
رئیس سازمان نظام مهندسی معدن ایران در پایان با تکرار هشدار خود درباره آینده نیروی انسانی در این بخش گفت: اگر روند فعلی ادامه پیدا کند، در ۱۰ سال آینده با کمبود شدید مهندسان معدن جوان روبهرو خواهیم شد؛ موضوعی که میتواند بخش معدن کشور را با چالش جدی مواجه کند.
وی افزود: حل این مشکل نیازمند سیاستگذاری هماهنگ در حوزه آموزش، مهارتآموزی و ارتقای جایگاه اجتماعی مشاغل معدنی است.
منبع: ایرنا
دفتر مرکزی:
کد پستی:
تماس با دفتر رسانه: