اختصاصی معدن مدیا :
رئیس اسبق هیأت عامل ایمیدرو با انتقاد از بیتوجهی مزمن به اکتشاف و زمینشناسی گفت: مشکل اصلی این حوزه، کمبود توان تخصصی نیست؛ بلکه نبود باور و اولویت در دولت، مجلس و مجموعه حاکمیت، در کنار ساختارهای دولتی و بروکراسی فرساینده است.
به گزارش معدنمدیا، مهدی کرباسیان در چهارمین کنفرانس تخصصی اکتشاف ذخایر معدنی استیل پرایس با موضوع «اکتشاف ذخایر پنهان و فناوریهای نوین حفاری» اظهار کرد: مسئله اکتشاف و زمینشناسی در دورههای مختلف مورد غفلت قرار گرفته و با وجود تأکید مکرر مسئولان بر اهمیت بخش معدن، این موضوع هنوز در عمل به یکی از اولویتهای اصلی کشور تبدیل نشده است.
وی افزود: تقریباً همه وزرای صنعت، معدن و تجارت در سخنرانیهای خود درباره معدن، زمینشناسی و نقش این بخش در آینده کشور صحبت کردهاند، اما فاصله معناداری میان این سخنان و آنچه در عمل اتفاق افتاده، وجود دارد.
ضرورت توجه عملی دولت به اکتشاف
رئیس اسبق هیأت عامل ایمیدرو با اشاره به پیگیریهای دولت برای توسعه انرژی خورشیدی گفت: توجه رئیسجمهور به موضوع انرژی خورشیدی و پیگیری مستقیم مسائل سرمایهگذاران این حوزه، اقدامی مثبت است؛ اما پرسش اینجاست که آیا تاکنون چنین سطحی از توجه و پیگیری درباره معدن، اکتشاف و زمینشناسی نیز وجود داشته است؟
کرباسیان تأکید کرد: اگر حتی بخشی از توجهی که طی سالهای گذشته به صنعت خودرو یا در مقطع فعلی به انرژیهای تجدیدپذیر اختصاص یافته، متوجه بخش معدن و اکتشاف میشد، بسیاری از مشکلات امروز این حوزه برطرف شده بود.
وی با اشاره به برخورداری ایران از منابع گسترده نفت، گاز، زغالسنگ و ذخایر معدنی گفت: ایران از نظر منابع طبیعی کشوری ثروتمند است و اگر فعالیتهای اکتشافی بهدرستی و با برنامهای بلندمدت انجام شود، بخش معدن میتواند نقش بسیار مؤثرتری در توسعه اقتصادی کشور ایفا کند.
ساختار دولتی؛ مانعی پیشروی سازمان زمینشناسی
کرباسیان یکی از مهمترین موانع فعالیت سازمان زمینشناسی و اکتشافات معدنی کشور را ساختار دولتی و محدودیت اختیارات این سازمان دانست و گفت: در چنین ساختاری، سازمان نه برای جذب و حفظ نیروهای متخصص، پرداخت حقوق، اعزام مأموریت و تأمین تجهیزات اختیار کافی دارد و نه از بودجه متناسب با مأموریتهای خود برخوردار است.
وی ادامه داد: نیروهای متخصص و پیشکسوتان سازمان زمینشناسی همواره با دلسوزی فعالیت کردهاند؛ اما این سازمان هیچگاه از توجه، بودجه و اختیاراتی متناسب با اهمیت وظایف خود برخوردار نبوده است.
رئیس اسبق هیأت عامل ایمیدرو برای تشریح آثار بروکراسی افزود: در مقطعی، سازمان زمینشناسی یک فروند بالگرد خریداری کرده بود، اما فرایند دریافت مجوزها و فراهمکردن شرایط پرواز آن حدود یکسالونیم طول کشید. این نمونه نشان میدهد که حتی در صورت تأمین تجهیزات نیز ساختار اداری میتواند بهرهبرداری از امکانات را برای مدت طولانی متوقف کند.
به گفته کرباسیان، در دوره مدیریت او در ایمیدرو، همکاری مشترکی با سازمان انرژی اتمی برای توسعه ژئوفیزیک هوایی شکل گرفت و با اجاره دو فروند بالگرد، عملیات ژئوفیزیک هوایی در مساحتی حدود ۱۰۰ هزار کیلومترمربع انجام شد.
فقر اطلاعات درباره ذخایر پنهان و عمیق
وی با اشاره به محور اصلی این کنفرانس گفت: وقتی درباره اکتشاف ذخایر پنهان و فناوریهای نوین حفاری صحبت میکنیم، باید صادقانه بپرسیم چه میزان اطلاعات دقیق از ذخایر عمیق و پنهان کشور در اختیار داریم. به نظر میرسد اطلاعات موجود با ظرفیتهای معدنی ایران و نیازهای آینده کشور تناسب ندارد.
کرباسیان همچنین با یادآوری یکی از سفرهای خود به افغانستان اظهار کرد: در دوره مسئولیتم پیشنهادهایی برای همکاری مشترک در حوزه اکتشاف، بهرهبرداری از ذخایر سنگآهن افغانستان، ایجاد واحدهای مشترک فرآوری و استفاده از ظرفیت بنادر چابهار و بندرعباس مطرح کردیم؛ اما موانع سیاسی و بینالمللی اجازه شکلگیری این همکاری را نداد.
وی این تجربه را نشانهای از اهمیت راهبردی اطلاعات اکتشافی دانست و افزود: شناسایی ذخایر معدنی صرفاً یک فعالیت فنی نیست؛ بلکه بخشی از قدرت اقتصادی و امنیت توسعهای کشورها محسوب میشود.
معدن و محیطزیست در تقابل با یکدیگر نیستند
رئیس اسبق هیأت عامل ایمیدرو در بخش دیگری از سخنان خود با تأکید بر ضرورت حفاظت از محیطزیست گفت: محیطزیست با حیات کشور و آینده نسلهای بعد ارتباط مستقیم دارد و هیچکس نباید در رعایت الزامات آن کوتاهی کند؛ اما تجربه کشورهایی مانند استرالیا، کانادا و نیوزیلند نشان میدهد که توسعه معدنی و حفاظت از محیطزیست میتوانند در کنار یکدیگر قرار گیرند.
کرباسیان افزود: راهحل، حذف الزامات محیطزیستی یا متوقفکردن پروژههای معدنی نیست؛ بلکه باید میان مجریان پروژه و نهادهای محیطزیستی تعامل تخصصی برقرار شود. رعایت این الزامات ممکن است هزینه اجرای پروژه را افزایش دهد، اما امکان توسعه پایدار را فراهم میکند.
وی در تشریح این موضوع به تجربه احداث اسکله در منطقه ویژه اقتصادی پارسیان اشاره کرد و گفت: سازمان محیطزیست به دلیل قرارگرفتن محل اولیه پروژه در محدوده زیست لاکپشتهای دریایی با اجرای آن مخالفت کرده بود. پس از استفاده از خدمات یک مشاور تخصصی خارجی، محل احداث اسکله حدود ۲۰۰ متر جابهجا شد و با تأیید سازمان محیطزیست، پروژه به اجرا رسید.
به گفته وی، این تجربه نشان میدهد که میتوان با استفاده از نظر کارشناسی و پذیرش هزینههای لازم، هم ملاحظات محیطزیستی را رعایت کرد و هم مانع اجرای پروژههای توسعهای نشد.
بروکراسی، جسارت تصمیمگیری را از مدیران میگیرد
کرباسیان همچنین با اشاره به پروندههای نظارتی متعددی که پس از دوران مسئولیت خود با آنها مواجه شده است، گفت: مدیر باید جسارت تصمیمگیری داشته باشد؛ زیرا بدون تصمیمگیری، مدیریت معنایی ندارد. با این حال، فرایندهای پیچیده اداری و نظارتی گاهی مدیران را برای تصمیمهایی که در جهت پیشبرد پروژهها گرفتهاند، سالها درگیر پاسخگویی و حضور در مراجع مختلف میکند.
وی تأکید کرد: توسعه بخش معدن به مدیرانی نیاز دارد که بتوانند در چارچوب قانون تصمیم بگیرند و مسئولیت تصمیمهای خود را بپذیرند؛ اما ساختار کشور نیز باید امکان تصمیمگیری مؤثر و بهموقع را برای آنان فراهم کند.
تجربه فولاد، نتیجه توجه به یک زنجیره صنعتی است
رئیس اسبق هیأت عامل ایمیدرو با اشاره به تحول صنعت فولاد کشور اظهار کرد: ایران در گذشته واردکننده قابلتوجه فولاد بود، اما امروز در جمع صادرکنندگان این محصول قرار گرفته است. این تغییر زمانی اتفاق افتاد که به حلقههای مختلف زنجیره، از کنسانتره و گندله تا آهن اسفنجی و فولاد، توجه شد.
وی افزود: همین تجربه نشان میدهد که اگر برنامهریزی، سرمایهگذاری و حمایت لازم در حوزه اکتشاف و زمینشناسی نیز شکل بگیرد، این بخش میتواند به یکی از پایههای اصلی رشد و توسعه کشور تبدیل شود.
کرباسیان در پایان گفت: مشکل اصلی اکتشاف و زمینشناسی، باورنداشتن به اهمیت این حوزه و قرارنگرفتن آن در اولویت دولت، مجلس و مجموعه حاکمیت است. این مسئله به یک دولت خاص محدود نمیشود و طی دهههای گذشته استمرار داشته است.
وی از متخصصان و فعالان حوزه اکتشاف خواست نتایج و پیشنهادهای مطرحشده در این کنفرانس را جمعبندی و به مسئولان کشور منتقل کنند و افزود: فعالان این بخش با وجود همه سختیها و کمتوجهیها، از سر علاقه به ایران و آینده مردم فعالیت کردهاند. امیدواریم با کاهش فشار تحریمها و دورشدن سایه جنگ، کشور در مسیر توسعه قرار گیرد و اکتشاف و زمینشناسی نیز جایگاه واقعی خود را در این مسیر پیدا کنند.
دفتر مرکزی:
کد پستی:
تماس با دفتر رسانه: