اختصاصی معدن مدیا:
ایتریم، فلزی کمتر شناختهشده اما حیاتی برای صنایع پیشرفته، به یکی از نقاط حساس در زنجیره تأمین مواد معدنی استراتژیک جهان تبدیل شده است؛ بازاری که چین بخش عمده عرضه آن را در اختیار دارد و محدودیتهای صادراتی پکن طی بیش از یک سال گذشته، صنایع هوافضا، انرژی و نیمههادی را با فشار تأمین مواجه کرده است.
به گزارش معدنمدیا به نقل از رویترز، ایتریم در طیف گستردهای از کاربردها، از نمایشگرها و لیزرها گرفته تا نیمههادیها، استفاده میشود، اما یکی از مهمترین کاربردهای راهبردی آن در پوششهای مقاوم به حرارت برای محافظت از قطعات موتورهای جت و توربینها در برابر دماهای بسیار بالا است.
تمرکز بالای تولید در چین
برآورد سازمان زمینشناسی آمریکا نشان میدهد تولید معدنی جهانی ایتریم در سال ۲۰۲۵، بر حسب معادل اکسید ایتریم، حدود ۱۰ تا ۱۵ هزار تن بوده است. چین بزرگترین تولیدکننده این ماده محسوب میشود و میانمار نیز سهم قابل توجهی از عرضه جهانی دارد. اطلاعات دقیقی درباره سهم ایتریم از سهمیههای استخراج و جداسازی عناصر نادر خاکی چین منتشر نمیشود.
اگرچه ایتریم در جدول تناوبی جزو سری لانتانیدها نیست، به دلیل شباهتهای شیمیایی و فیزیکی و حضور در ذخایر مشترک با این عناصر، سازمان زمینشناسی آمریکا آن را در مجموعه عناصر نادر خاکی قرار میدهد.
محدودیت صادرات از آوریل ۲۰۲۵
چین از ۴ آوریل ۲۰۲۵ صادرات مجموعهای از عناصر نادر خاکی متوسط و سنگین، شامل ساماریوم، گادولینیوم، تربیوم، دیسپروزیم، لوتتیوم، اسکاندیم و ایتریم را مشمول کنترل و اخذ مجوز صادرات کرد.
این مقررات علاوه بر فلز ایتریم، برخی آلیاژها، اکسید ایتریم و ترکیبات حاوی آن را نیز در بر میگیرد. وزارت بازرگانی چین اعلام کرده است صادرکنندگان این اقلام باید پیش از صادرات مجوزهای مربوطه را دریافت کنند.
اعمال این محدودیتها باعث افت شدید محمولههای ایتریم به آمریکا شد. طبق دادههایی که رویترز پیشتر منتشر کرده بود، متوسط صادرات اکسید ایتریم چین به آمریکا از حدود ۳۰ تن در ماه طی ۱۳ ماه پیش از اعمال محدودیتها، به حدود ۸ تن در ماه پس از آن کاهش یافت.
صادرات مقطعی به آمریکا
پس از ماهها محدودیت عرضه، چین در مارس ۲۰۲۶ حدود ۶۰ تن اکسید ایتریم به آمریکا صادر کرد؛ محمولهای که بزرگترین ارسال این ماده از زمان آغاز کنترلهای صادراتی بود. حجم صادرات در آوریل به ۱۰ تن کاهش یافت و در ماه ژوئیه بار دیگر به ۲۹ تن رسید.
رویترز گزارش داده است که نوسان شدید عرضه ایتریم، کمبودهایی در بخشهایی از زنجیره تأمین آمریکا ایجاد کرده و حتی به توقف تولید در برخی حلقههای مرتبط با پوششهای مقاوم به حرارت منجر شده است.
در ژاپن نیز وضعیت عرضه ایتریم و برخی دیگر از مواد معدنی حیاتی از جمله تربیوم، دیسپروزیم و گالیم تحت تأثیر محدودیت صادرات چین قرار گرفته است. شماری از شرکتهای ژاپنی در گزارشهای رسمی خود نسبت به اثر محدودیتهای عناصر نادر خاکی بر فعالیتهایشان هشدار دادهاند.
یک ماده کمحجم با اهمیت راهبردی
تحولات بازار ایتریم نشان میدهد اهمیت مواد معدنی استراتژیک الزاماً به حجم بزرگ بازار آنها وابسته نیست. تمرکز جغرافیایی تولید و دشواری جایگزینی برخی کاربردها میتواند حتی یک ماده نسبتاً کممصرف را به گلوگاهی برای صنایع پیشرفته تبدیل کند.
با تداوم کنترلهای صادراتی چین، ایتریم اکنون به یکی از موضوعات مورد توجه در مذاکرات تجاری و سیاستهای امنیت زنجیره تأمین آمریکا، چین، ژاپن و اروپا تبدیل شده است.
منبع: رویترز
دفتر مرکزی:
کد پستی:
تماس با دفتر رسانه: