آمریکا در حال سرمایهگذاری گسترده برای احداث کارخانههای فرآوری عناصر نادر خاکی و تولید آهنرباست، اما تربیت نیروی متخصص با سرعت اجرای این طرحها پیش نمیرود. تازهترین بسته حمایتی واشنگتن برای آموزش معدن، هرچند گامی مهم است، در برابر بیش از ۱۰ میلیارد دلار تعهد مالی برای کارخانهها سهم کوچکی دارد؛ شکافی که میتواند راهاندازی و بهرهبرداری از ظرفیتهای جدید را دشوار کند.
دولت آمریکا در ۷ اوت بستهای شامل بیش از ۱۸۰ میلیون دلار حمایت از آموزش و توسعه نیروی کار معدن معرفی کرد؛ نخستین حمایت مالی جدی فدرال از این حوزه در یک نسل. بخش اصلی آن، برنامه PROSPECT وزارت انرژی با سقف ۱۰۰ میلیون دلار است که هدف دارد شمار دارندگان مدارک و گواهیهای مرتبط با معدن، مواد معدنی و زنجیره تأمین را ظرف دو سال دو برابر کند. وزارت انرژی نیاز آمریکا را در دهه آینده حدود ۶ هزار مهندس معدن جدید برآورد کرده است.
بااینحال، بخش عمده این اعتبار هنوز قطعی نیست. تأمین مالی PROSPECT به تصویب و تخصیص بودجه وابسته است و ۸۱٫۳ میلیون دلار اعتبار پیشنهادی وزارت جنگ برای سه مرکز دانشگاهی نیز همچنان در مرحله پیشنهاد قرار دارد. تاکنون تنها جایزه برنامهریزی ۱۶ میلیون دلاری PROSPECT وارد مرحله اجرا شده است؛ برنامهای که به مراکز آموزشی برای طراحی مسیر افزایش ظرفیت تربیت نیرو کمک میکند.
شکاف میان ظرفیت آموزشی و نیاز صنعت
آمریکا تنها ۱۴ دانشگاه با دوره معتبر مهندسی معدن دارد. برآوردها از خروجی سالانه این نظام آموزشی متفاوت است، اما همه آنها از نیازی که برآورد وزارت انرژی نشان میدهد کمترند. دادههای گردآوریشده از مدارک تحصیلی فدرال نشان میدهد در سال ۲۰۲۴، در مجموع ۲۸۵ مدرک مهندسی معدن و مواد معدنی در همه مقاطع صادر شده است؛ درحالیکه برآورد نیاز وزارت انرژی بهطور متوسط معادل حدود ۶۰۰ مهندس معدن جدید در سال است.
این فاصله در شرایطی شکل گرفته که جمعیت نیروی کار معدن رو به سالمندی است. دانشکده معادن کلرادو پیشتر برآورد کرده بود تا سال ۲۰۲۹، حدود ۲۲۱ هزار نفر از کارکنان معدن آمریکا ــ بیش از نیمی از نیروی کار این بخش ــ به سن بازنشستگی میرسند. کمبود متخصصان باتجربه تنها مسئله استخدام در کارخانههای آینده نیست؛ این کمبود میتواند مطالعات فنی و مهندسیِ لازم پیش از ساخت پروژهها را نیز کند کند.
عناصر نادر خاکی
به باور چارلز فلین، فرمانده پیشین ارتش آمریکا در منطقه اقیانوس آرام، توسعه صنعت عناصر نادر خاکی باید بهصورت یک نظام صنعتی دیده شود، نه مجموعهای از اعلام سرمایهگذاری و کمکهزینه. او هشدار داده است که تمرکز حمایتهای فدرال بر تولیدکنندگان بزرگ، نیاز شرکتهای معدنی کوچکتر، تأمینکنندگان خدمات و بخش آموزش را به اندازه کافی پوشش نمیدهد.
کارخانههایی که پیش از فارغالتحصیلی دانشجویان راهاندازی میشوند
فاصله زمانی آموزش تا بهرهبرداری، چالش را ملموستر میکند. کارخانه آهنربای USA Rare Earth در کارولینای جنوبی و مجموعه تولید آهنربای MP Materials در تگزاس برای راهاندازی در سال ۲۰۲۸ برنامهریزی شدهاند؛ اما دانشجویی که پاییز امسال تحصیل در مهندسی معدن را آغاز کرده، در سال ۲۰۳۰ فارغالتحصیل میشود.
نیاز این کارخانهها نیز تنها به مهندسان معدن محدود نیست. خطوط جداسازی و تولید آهنربا به متخصصان فرآوری، متالورژی و بهرهبرداری نیاز دارند؛ تجربهای که بهسرعت و صرفاً با ساخت تجهیزات به دست نمیآید. گزارش MINING.COM به نقل از رویترز میگوید شمار متخصصان جداسازی و پالایش عناصر نادر خاکی در آمریکا، اروپا و ژاپن در مجموع فقط چند ده نفر است، درحالیکه چین هزاران متخصص در این حوزه دارد و برای آموزش تخصصی آن نیز برنامههای دانشگاهی اختصاصی ایجاد کرده است.
اتکا به فارغالتحصیلان کشورهای همپیمان نیز راهحلی آماده به نظر نمیرسد. استرالیا با افت ثبتنام در مهندسی معدن روبهرو بوده و کانادا، با وجود ظرفیت خالی در دانشگاهها، برای سالهای پیش رو کمبود قابلتوجه نیروی کار معدنی پیشبینی کرده است.
در چنین شرایطی، بسته آموزشی جدید واشنگتن میتواند آغاز تقویت مسیر تربیت نیروی متخصص باشد، اما نتیجه آن به تأمین واقعی بودجه و سرعت افزایش ظرفیت آموزشی بستگی دارد. موعد ۵ اکتبر برای ثبت درخواست مراکز آموزشی در جایزه برنامهریزی PROSPECT نخستین نشانه از ظرفیت گسترش این برنامه خواهد بود. پس از آن، تصمیمهای بودجهای کنگره مشخص میکند چه میزان از حمایت وعدهدادهشده به مرحله اجرا میرسد.
منبع: معدن نیوز
