پارلمان اروپا با تصویب موضع خود برای آغاز مذاکرات با کشورهای عضو، مسیر گسترش سازوکار تعدیل کربن در مرزها (CBAM) به محصولات نهایی فولادی و آلومینیومی را هموار کرد؛ اقدامی که در کنار تشدید مقررات مقابله با دور زدن، میتواند دامنه الزامات کربنی تجارت فولاد با اروپا را افزایش دهد.
پارلمان اروپا در ۱۵ سپتامبر موضع خود را برای آغاز مذاکرات با کشورهای عضو اتحادیه اروپا درباره اصلاحات پیشنهادی سازوکار تعدیل کربن در مرزها (Carbon Border Adjustment Mechanism – CBAM) تصویب کرد؛ اصلاحاتی که بر اساس آن دامنه اجرای این سازوکار علاوه بر مواد اولیه، به محصولات نهایی فولادی و آلومینیومی نیز گسترش خواهد یافت.بر اساس بیانیه پارلمان اروپا، نمایندگان این نهاد همچنین خواستار تقویت مقررات مقابله با دور زدن الزامات CBAM و تغییر برخی سازوکارهای حمایتی و درآمدی این نظام شدهاند.
نمایندگان پارلمان اروپا با گسترش دامنه CBAM موافقت کردند؛ بهگونهای که علاوه بر مواد پایه، برخی محصولات نهایی فولادی و آلومینیومی نیز مشمول این سازوکار شوند.این محصولات شامل اقلامی مانند اتصالات فلزی (fasteners)، سیم، فنر و برخی کالاهای خانگی خواهد بود. پارلمان اروپا همچنین فهرست گستردهتری از محصولات را نسبت به پیشنهاد ارائهشده از سوی کمیسیون اروپا در نظر گرفته است. این تغییر میتواند دامنه محصولات وارداتی مشمول الزامات کربنی اتحادیه اروپا را افزایش دهد.
در موضع جدید پارلمان اروپا، یک استثنا نیز برای جریان برق وارداتی از کشورهای خارج از اتحادیه اروپا در نظر گرفته شده است.بر اساس این پیشنهاد، برق وارداتی که اپراتورهای شبکه از آن برای حفظ پایداری شبکه برق استفاده میکنند، از برخی الزامات مربوط به CBAM مستثنی خواهد بود.
سختگیری بیشتر در برابر دور زدن CBAM
پارلمان اروپا همچنین پیشنهاد کرده است آستانهای که در آن تغییرات جزئی در یک محصول بهعنوان دور زدن مقررات CBAM (circumvention) تلقی میشود، کاهش یابد.هدف از این تغییر، جلوگیری از شرایطی است که شرکتها با اعمال تغییرات جزئی در کالاهای وارداتی، از تعهدات کربنی خود فرار کنند.با این حال، نمایندگان پارلمان تأکید کردهاند این مقررات باید تنها درباره اقداماتی اعمال شود که بهطور مشخص با هدف دور زدن CBAM انجام شدهاند و نباید تصمیمهای عادی تجاری شرکتها برای کاهش هزینهها را مشمول این مقررات کرد.
بر اساس موضع جدید پارلمان اروپا، کمیسیون اروپا میتواند در مواردی که یک سازوکار مشخص برای دور زدن CBAM شناسایی شده است، از ضرایب استاندارد انتشار (standard emission factors) استفاده کند.این ضرایب باید بر اساس کشور واقعی مبدأ کالا تعیین شوند و در شرایطی که اطلاعات لازم درباره انتشار واقعی در دسترس نباشد یا یک الگوی مشخص از دور زدن مقررات شناسایی شده باشد، مورد استفاده قرار گیرند.
حذف امکان تعلیق موقت عوارض کربنی
یکی از مهمترین تغییرات مورد حمایت نمایندگان پارلمان اروپا، حذف بندی است که امکان میداد اتحادیه اروپا در صورت وقوع شوکهای قیمتی، دریافت عوارض ناشی از سازوکار تعدیل کربن را بهطور موقت متوقف کند.در مقابل، پارلمان پیشنهاد کرده است سازوکاری ایجاد شود که درآمدهای CBAM حاصل از محصولات مرتبط، بهطور موقت به سمت بخشهای آسیبدیده از شوک قیمتی هدایت شود.به این ترتیب، به جای تعلیق دریافت عوارض کربنی، منابع حاصل از این سازوکار میتواند برای حمایت از بخشهایی که تحت تأثیر شرایط بازار قرار گرفتهاند، مورد استفاده قرار گیرد.
پارلمان اروپا همچنین پیشنهاد کرده است الزامات گزارشدهی برای کشورهای کمترتوسعهیافته سادهتر شود و یک نظام کمک فنی برای این کشورها ایجاد شود.با این حال، بندی که امکان استفاده از اعتبارات کربنی (carbon credits) مطابق ماده ۶ توافقنامه پاریس را برای ایفای تعهدات مربوط به CBAM فراهم میکرد، از متن پیشنهادی حذف شده است.
حمایت از صادرکنندگان اروپایی با صندوق کربنزدایی
همزمان، پارلمان اروپا موضع خود را درباره صندوق موقت کربنزدایی (Temporary Decarbonisation Fund – TDF) نیز تصویب کرده است؛ صندوقی که هدف آن حمایت از تولیدکنندگان اروپایی در بازارهای صادراتی و کاهش آثار رقابتی سیاستهای کربنزدایی اتحادیه اروپا است.
نمایندگان پارلمان اروپا خواستار آن هستند که حمایت مالی این صندوق از سال ۲۰۲۷ تا ۲۰۲۹ در دسترس باشد؛ در حالی که کمیسیون اروپا آغاز این حمایت را از سال ۲۰۲۸ پیشنهاد کرده بود.پارلمان همچنین پیشنهاد کرده است تمام فعالان پاییندست زنجیره تولید، یعنی شرکتهایی که از کالاهای مشمول CBAM بهعنوان مواد اولیه استفاده میکنند، امکان بهرهمندی از حمایتهای این صندوق را داشته باشند.
در موضع پارلمان اروپا آمده است که درآمدهای مازاد حاصل از این سازوکار میتواند به جای بازگردانده شدن به کشورهای عضو، برای انجام تعهدات بینالمللی اتحادیه اروپا در زمینه تأمین مالی اقدامات اقلیمی بر اساس توافقنامه پاریس اختصاص یابد. این رویکرد با پیشنهاد کمیسیون اروپا تفاوت دارد؛ کمیسیون پیشنهاد کرده بود درآمدهای مازاد به کشورهای عضو بازگردانده شود.
محمد شاهیم (Mohammed Shahim)، گزارشگر پارلمان اروپا درباره CBAM و عضو گروه سوسیالیستها و دموکراتها (S&D) از هلند، درباره موضع جدید پارلمان گفت: این توافق باعث میشود CBAM قویتر، عادلانهتر و پایدارتر شود و با مسدود کردن خلأهای مهم، اقدامات مقابله با دور زدن این سازوکار تقویت و دامنه اجرای آن در بخشهای مهم گسترش یابد. پارلمان اروپا اکنون آماده است مذاکرات با کشورهای عضو اتحادیه اروپا را برای تعیین شکل نهایی این قانون آغاز کند.
پیش از این، در ماه ژوئیه، کمیته محیطزیست، بهداشت عمومی و ایمنی غذایی پارلمان اروپا (ENVI) نیز اصلاحات پیشنهادی مربوط به گسترش دامنه اجرای CBAM به محصولات پاییندستی را تصویب کرده بود. با تصویب موضع پارلمان اروپا در صحن، موضوع اکنون وارد مرحله مذاکرات با کشورهای عضو شده است؛ مذاکراتی که نتیجه آن میتواند دامنه محصولات مشمول CBAM و نحوه حمایت از صنایع اروپایی و فعالان زنجیره تأمین را در سالهای آینده مشخص کند.
منبع: ایراسین



