بازار جهانی لیتیوم پس از یک دوره طولانی افت قیمت و مازاد عرضه، نشانههای احیای قدرتمندی را بروز داده است. با وجود جهش ۸۶ درصدی قیمتها در سال ۲۰۲۶، تحلیلگران معتقدند موتور اصلی رشد کنونی اختلال در عرضه است و نه افزایش پایدار تقاضا؛ موضوعی که تردیدها درباره آغاز یک ابررونق جدید در بازار فلز باتری را افزایش داده است.
پس از سه سال رکود عمیق و سقوط قیمتها، بازار جهانی لیتیوم نشانههای احیای قدرتمندی را بروز داده است. قیمت قرارداد هیدروکسید لیتیوم در بورس CME از ابتدای سال ۲۰۲۶ حدود ۸۶ درصد افزایش یافته و برای نخستین بار از اواخر سال ۲۰۲۳ بار دیگر از مرز ۲۰ هزار دلار در هر تن عبور کرده است. با این حال، تحلیلگران معتقدند برخلاف جهشهای تاریخی گذشته، رونق جدید احتمالاً کوتاهمدتتر و محدودتر خواهد بود.
براساس تحلیلی رویترز، بازار لیتیوم طی سالهای ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵ تحت فشار مازاد عرضه و رشد کمتر از انتظار تقاضای خودروهای برقی قرار داشت. این وضعیت باعث شد قیمتها به پایینترین سطوح چند سال اخیر سقوط کنند و بسیاری از پروژههای معدنی توسعهای متوقف یا تعلیق شوند. اما از ابتدای سال جاری میلادی روند بازار تغییر کرده است.
افزایش اخیر قیمتها بار دیگر توجه سرمایهگذاران را به فلزی جلب کرده که یکی از مهمترین مواد اولیه تولید باتری خودروهای برقی و سامانههای ذخیرهسازی انرژی محسوب میشود. با این حال، کارشناسان تأکید دارند که شرایط امروز با دوران رونق انفجاری سالهای ۲۰۲۱ و ۲۰۲۲ تفاوت اساسی دارد.
عامل اصلی رشد قیمتها نه جهش ناگهانی تقاضا، بلکه اختلال در عرضه بوده است.در اوت سال گذشته، شرکت بزرگ تولیدکننده باتری چین، یعنی CATL، فعالیت معدن «جیانشیاوو» (Jianxiawo) در استان جیانگشی را پس از پایان اعتبار مجوز بهرهبرداری متوقف کرد. این خبر موجی از خریدهای سفتهبازانه را در بازارهای آتی چین ایجاد کرد و قیمتها را به سرعت بالا برد. در اوج تب خرید لیتیوم در ماه نوامبر، حجم معاملات در بورس آتی گوانگژو به دهها میلیون قرارداد رسید؛ رقمی که در مقایسه با اندازه واقعی بازار جهانی لیتیوم بسیار بزرگ محسوب میشد.
اهمیت این معدن فراتر از آن چیزی است که در نگاه نخست به نظر میرسد. براساس برآوردهای مؤسسه تحقیقاتی Benchmark Mineral Intelligence (BMI)، ظرفیت اسمی این معدن حدود ۱۵۰ هزار تن معادل کربنات لیتیوم در سال است که آن را به یکی از بزرگترین داراییهای لیتیومی جهان تبدیل میکند. شرکت CATL در ابتدا انتظار داشت مجوز جدید ظرف سه ماه صادر شود، اما این فرآیند تاکنون به طول انجامیده است. همین تأخیر باعث کاهش موجودی انبارها در زنجیره فرآوری لیتیوم چین شده و بازار را نسبت به هرگونه اختلال جدید در عرضه بسیار حساستر کرده است.
کاهش ذخایر و افزایش شکنندگی بازار لیتیوم
بسته شدن این معدن موجب شد ذخایر لیتیوم در سراسر زنجیره تأمین چین به تدریج کاهش یابد.در چنین شرایطی حتی رویدادهایی مانند محدودیتهای صادرات مواد معدنی خام در زیمبابوه نیز اثر قابل توجهی بر قیمتها گذاشتند. بازاری که پیشتر با مازاد عرضه مواجه بود، اکنون به دلیل کاهش موجودیها در برابر کوچکترین شوکهای عرضه واکنش شدید نشان میدهد. همزمان، تشدید نظارتهای دولت چین بر فعالیت معادن منطقه ییچون (Yichun) نیز نگرانیهایی درباره وضعیت سایر تولیدکنندگان لیتیوم ایجاد کرده است.
اگرچه قیمتها افزایش یافتهاند، اما اغلب مؤسسات تحلیلی نسبت به پایداری این روند خوشبین نیستند. مؤسسه BMI معتقد است قیمتهای فعلی بالاتر از سطح بنیادین بازار قرار دارند و در نیمه دوم سال ۲۰۲۶ احتمال افت محسوس قیمتها وجود دارد. به اعتقاد این مؤسسه، رشد قیمتها انگیزه کافی برای بازگشت پروژههایی را فراهم میکند که در دوران رکود متوقف شده بودند و همین امر مجدداً عرضه را افزایش خواهد داد.
بانک BNP Paribas نیز دیدگاهی مشابه دارد و معتقد است قیمتهای فعلی تا حد زیادی تحت تأثیر هیجان بازارهای آتی و رفتار سفتهبازانه قرار گرفتهاند و با واقعیت عرضه و تقاضا همخوانی کامل ندارند. این بانک همچنان انتظار دارد بازار در سالهای ۲۰۲۶ و ۲۰۲۷ با مازاد عرضه مواجه باشد.
یکی از مهمترین عوامل محدودکننده رشد قیمتها، کند شدن آهنگ توسعه بازار خودروهای برقی است. اگرچه تقاضای جهانی برای باتری همچنان در حال رشد است، اما فروش خودروهای برقی در برخی بازارهای مهم طی ماههای اخیر کمتر از پیشبینیهای اولیه بوده است. همین مسئله باعث شده انتظارات درباره رشد مصرف لیتیوم تعدیل شود.
تحلیلگران معتقدند رشد سریع بازار ذخیرهسازی انرژی (Stationary Storage) بخشی از این ضعف را جبران میکند، اما هنوز نمیتواند به تنهایی جایگزین موتور اصلی تقاضا یعنی صنعت خودروهای برقی شود.
بانک Citi که از جمله مؤسسات نسبتاً خوشبین به بازار لیتیوم محسوب میشود، هدف قیمتی صعودی ۳۲ هزار دلار در هر تن را برای هیدروکسید لیتیوم مطرح کرده است، اما این سناریو را صرفاً برای دورهای کوتاهمدت در نظر میگیرد. این بانک نیز انتظار دارد با بازگشت عرضه، قیمتها در سال آینده دوباره کاهش یابند. به عبارت دیگر، حتی تحلیلگران صعودی نیز احتمال تکرار جهشهای بیسابقه سال ۲۰۲۲ را پایین میدانند.
سرنوشت بازار در دستان یک مجوز معدنی
در حال حاضر تقریباً تمامی فعالان بازار بر یک نکته اتفاق نظر دارند: مهمترین عامل تعیینکننده مسیر قیمت لیتیوم در دو سال آینده، زمان بازگشایی معدن جیانشیاوو است. اگر مجوز فعالیت این معدن به زودی صادر شود، بخش قابل توجهی از عرضه از دست رفته به بازار بازخواهد گشت و احتمالاً فشار نزولی بر قیمتها وارد خواهد کرد. اما در صورت تداوم تعطیلی، بازار ممکن است برای مدتی طولانیتر با کمبود عرضه و قیمتهای بالا مواجه بماند.
بازار جهانی لیتیوم پس از یک دوره رکود سنگین بار دیگر وارد فاز صعودی شده است. افزایش ۸۶ درصدی قیمتها در سال ۲۰۲۶ نشان میدهد که حساسیت بازار به اختلالات عرضه همچنان بسیار بالاست. با این حال، برخلاف رونق تاریخی سالهای گذشته، بیشتر تحلیلگران معتقدند که رشد کنونی بر پایه کمبود موقت عرضه شکل گرفته و با بازگشت ظرفیتهای متوقفشده، احتمالاً دوام زیادی نخواهد داشت. در نتیجه، اگرچه «رکود لیتیوم» به پایان رسیده است، اما هنوز شواهد کافی برای آغاز یک «ابررونق» جدید در بازار فلز باتری وجود ندارد.
منبع: ایراسین
دفتر مرکزی:
کد پستی:
تماس با دفتر رسانه: