صنعت فولاد و معدن اوکراین با مجموعهای از فشارها شامل محاصره بنادر دریای سیاه، کاهش سهمیه صادرات فولاد به اتحادیه اروپا، قیمت بالای برق، افزایش ۳۰ درصدی کرایه حمل ریلی از اول اوت و اجرای هزینههای مکانیزم تعدیل مرزی کربن اروپا از ابتدای ۲۰۲۶ مواجه است. حملات روسیه به زاپوریژستال و آرسلورمیتال نیز به تأسیسات تولیدی آسیب زده و به کارکنان خسارت وارد کرده است.
در ماه گذشته، کارخانه زاپوریژستال دو بار و آرسلورمیتال یک بار هدف حمله موشکی قرار گرفتند. کورههای بلند و زیرساخت تولید برق هر دو کارخانه آسیب دیدند. زاپوریژستال بهطور نامحدود متوقف شده و آرسلورمیتال نیز بخشی از فرآیندهای تولید را محدود کرده است. این دو کارخانه حدود ۷۲٪ تولید فولاد اوکراین را در اختیار دارند و توقف طولانی آنها میتواند تا پایان ۲۰۲۶ حدود ۲ میلیون تن از تولید فولاد کشور کم کند.
زاپوریژستال تنها تولیدکننده محصولات تخت فولادی اوکراین است. مصرف ورق گرم و سرد در سال ۲۰۲۵ حدود ۱.۳ میلیون تن بود و توقف این کارخانه نیاز به واردات چند صد هزار تن محصول را ایجاد میکند؛ با توجه به محدودیتهای لجستیکی، این نیاز عمدتاً باید از اتحادیه اروپا تأمین شود، در حالی که سهمیههای جدید وارداتی این مسیر را نیز دشوارتر کرده است.
وضعیت بخش سنگآهن حتی دشوارتر است. کارخانه فرآوری و معدنکاری جنوبی در پایان ژوئیه متوقف شد، زیرا حملات به کشتیهای غیرنظامی عازم بنادر اوکراین، صادرات سنگآهن انباشتهشده را غیرممکن کرد.
نیمی از صادرات دریایی سنگآهن اوکراین پیش از جنگ به چین میرفت؛ قیمت سنگآهن در چین حدود ۹۵ تا ۱۰۵ دلار به ازای هر تن است، اما هزینه اضافی حمل از مسیر بنادر غربی حدود ۵۰ تا ۶۰ دلار به ازای هر تن خواهد بود و صادرات را از نظر اقتصادی غیرقابلتوجیه میکند. انتقال صادرات به اروپا نیز به دلیل کاهش تولید فولاد اروپا و رقابت سنگآهن برزیل محدود است.
محاصره بنادر دریای سیاه میتواند صادرات سنگآهن اوکراین را حداقل ۵۰۰ هزار تن در ماه، معادل ۳۰ تا ۴۰ درصد ظرفیت صادراتی، کاهش دهد. برآورد قبلی کاهش تولید سنگآهن در نیمه دوم سال ۳۵٪ بود، اما با توقف طولانی کارخانههای بزرگ فولاد، این کاهش ممکن است به ۵۰٪ برسد.
زنجیره فولاد و معدن حدود ۵.۵٪ تولید ناخالص داخلی اوکراین و حدود ۱۵٪ درآمد صادراتی کشور را تشکیل میدهد؛ درآمد صادراتی این بخش در سال ۲۰۲۵ بیش از ۶ میلیارد دلار بود. خسارت مستقیم محاصره بنادر حدود ۱۵۰ تا ۲۰۰ میلیون دلار در ماه برآورد شده که هزینههای غیرمستقیم مانند افزایش هزینه مواد اولیه و تولید را شامل نمیشود.
حجم حمل بار راهآهن اوکراین نیز تاکنون حدود یکچهارم کاهش یافته است. شرکتهای بزرگ فولادی سال گذشته بیش از ۳۳ میلیارد گریونا به بودجههای دولتی و محلی پرداخت کردند؛ بنابراین تعطیلی آنها پیامدهای مالی و اقتصادی گستردهای برای کشور و مناطق محل فعالیتشان خواهد داشت.
این صنعت میتواند با رفع موانع تجاری اتحادیه اروپا برای فولاد اوکراین و معافیت از مکانیزم تعدیل مرزی کربن اروپا حمایت شود، اما تاکنون نشانهای از درخواست رسمی دولت اوکراین یا آمادگی اتحادیه اروپا برای اجرای چنین اقداماتی اعلام نشده است.
مبع: ایفنا
دفتر مرکزی:
کد پستی:
تماس با دفتر رسانه: